Author: Ufuk Çelik

Kısa özet: Destekleyici ve alternatif iletişim (AAC), konuşmaya eşlik edebilen veya gerektiğinde onun yerine kullanılabilen farklı iletişim yollarını kapsar. Jest, işaret, resimli iletişim panosu, iletişim kitabı veya konuşma üreten cihazlar bunlara örnektir. AAC, kişinin yalnızca istek bildirmesine değil; seçim yapmasına, reddetmesine, yorum yapmasına ve başkalarıyla iletişim kurmasına alan açmayı hedefler. Her çocuğun iletişim biçimi ve desteği farklı olabilir.

AAC ne demektir?

AAC, İngilizce “augmentative and alternative communication” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede destekleyici ve alternatif iletişim olarak kullanılır. “Destekleyici” araçlar mevcut konuşma veya başka iletişim biçimlerine eşlik edebilir; “alternatif” yollar ise konuşma erişilebilir olmadığında iletişim kurmaya yardımcı olabilir. Yöntemler düşük teknolojili olabilir: jestler, işaretler, fotoğraflar, semboller veya kâğıt panolar. Tablet ya da konuşma üreten cihazlar da yüksek teknolojili seçenekler arasındadır.

American Speech-Language-Hearing Association (ASHA), AAC’nin farklı biçimlerini ve iletişim partnerlerinin rolünü erken çocukluk dönemi çerçevesinde açıklıyor. Bu, genel bilgilendirme kaynağıdır; belirli bir çocuk için araç seçimini tek başına belirlemez. ASHA’nın AAC rehberini inceleyin.

AAC konuşmayı engeller mi?

Bu, ailelerin sıkça merak ettiği bir konudur. Iacono ve arkadaşlarının 2016’da yayımlanan araştırma derlemesi, otizmli çocuklarda AAC üzerine 17 sistematik derlemeyi incelemiştir. Yazarlar AAC’nin olası yararlarına dair artan kanıt olduğunu, ancak daha iyi tasarlanmış araştırmalara ve yalnızca isteme davranışının ötesine geçen iletişim hedeflerine ihtiyaç bulunduğunu belirtmiştir. Bu nedenle araştırma “her yöntem her çocukta aynı sonucu verir” demek değildir.

ASHA’nın erken müdahale kaynak sayfası, AAC’nin konuşma gelişimini engellemediğini ve doğal günlük etkinlikler içinde iletişim fırsatları sunabileceğini belirtiyor. AAC’yi konuşmanın karşıtı olarak görmek doğru değildir; kişi konuşuyorsa konuşmasına eşlik edebilir, konuşma kullanmıyorsa da başka yollarla mesaj iletmesine imkân tanıyabilir. Araştırmaların kapsamı ve sınırları için hakemli derlemenin tam metnine bakılabilir.

Günlük yaşamda iletişime alan açmak

İletişim panosu ya da cihaz, yalnızca bir şey istemek için kullanılan bir araç olmak zorunda değildir. Çocuk bu yollarla “hayır”, “bitti”, “yardım”, “mola” diyebilir; bir etkinlik seçebilir, dikkatini çeken şeyi paylaşabilir veya bir soruya yanıt verebilir. Çocuğun mevcut iletişim biçimleri de önemlidir: bakış, beden hareketi, işaret, ses, yazı veya başka yollar bir mesaj taşıyabilir.

• Aracı erişilebilir tutun: İletişim aracı, kullanılacağı zaman ulaşılabilir olmalı; sadece yetişkinin elinde veya dolapta kalmamalıdır.
• İletişim için bekleyin: Soru sorduktan ya da seçenek gösterdikten sonra çocuğa yanıt vermesi için zaman tanıyın. Hızlıca onun yerine yanıtlamak iletişim fırsatını azaltabilir.
• Kendiniz de model olun: Bir kelimeyi ya da sembolü söylerken/gösterirken iletişim aracında da göstermek, sistemin nasıl kullanılabileceğini görünür kılabilir. Bunu çocuktan hemen tekrar etmesini istemeden yapın.
• İletişim aracını düzeltme sınavına çevirmeyin: Amaç her sembolü doğru seçmesini test etmek değil, mesajını anlamaya ve karşılık vermeye çalışmaktır.
• Farklı işlevlere yer verin: İsteklerin yanı sıra reddetme, yorum yapma, soru sorma ve sosyal paylaşım için de sözcük veya sembollerin erişilebilir olmasına dikkat edin.

Bu maddeler kişiye özel terapi planı değildir; genel iletişim ortamına ilişkin örneklerdir. Cihaz veya sembol sistemi seçimi, erişilebilirlik ve uygulama konusunda çocuğu tanıyan dil ve konuşma terapisti ya da ilgili uzmanlarla iş birliği yapılabilir. Aile ve eğitimciler, çocuğun kullandığı iletişim biçimlerinin farklı ortamlarda anlaşılır ve erişilebilir olması için bilgi paylaşabilir.

Çocuğun seçimi ve mahremiyeti

Çocuğun iletişim girişimlerini ciddiye almak ve “hayır” ya da “mola” mesajını da iletişim olarak kabul etmek önemlidir. Yetişkinler, çocuğun rızası ve mahremiyetini gözetmeli; iletişim araçlarını çocuğu zorlamak, cezalandırmak veya herkesin önünde özel bilgilerini paylaşmak için kullanmamalıdır. Her çocuk aynı simgeyi veya cihazı tercih etmeyebilir; işe yaramayan bir biçimi zorla sürdürmek yerine çocuğun tepkisini ve erişim ihtiyaçlarını değerlendirin.

Araştırmanın sınırları

Bu alandaki araştırmalar, yöntemler, katılımcılar ve ölçülen sonuçlar bakımından farklılık gösterebilir. 2016 tarihli derlemede bazı bulgular olumlu olsa da yazarlar daha nitelikli çalışma ve daha geniş iletişim hedefleri gerektiğini vurgulamıştır. Buradaki bilgiler belirli bir çocuğun hangi AAC sistemini kullanması gerektiğini söylemez ve bireysel değerlendirme yerine geçmez.

Sonuç ve hatırlatma

AAC, konuşmanın yerine geçmek zorunda olmayan; iletişim kurmanın farklı yollarına yer açan araçlar ve yaklaşımlar bütünüdür. En temel hedef, çocuğun mesajlarının anlaşılmasına ve kendi tercihlerini ifade edebilmesine destek olmaktır. İletişim aracını erişilebilir tutmak, çocuğa zaman vermek ve onun kullandığı mesajları ciddiye almak günlük yaşamda anlamlı bir başlangıç olabilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; tanı, tedavi veya kişiye özel terapi önerisi değildir. Çocuğun iletişim desteğiyle ilgili kişisel değerlendirme ve planlama için ilgili sağlık ve eğitim uzmanlarına danışın. Acil durumda Türkiye’de 112’yi arayın.

Sources

• American Speech-Language-Hearing Association (ASHA). Augmentative and Alternative Communication in Early Intervention. Erken çocukluk döneminde AAC biçimleri, aile katılımı ve iletişim partnerleri.
• Iacono, T., Trembath, D. ve Erickson, S. (2016). The role of augmentative and alternative communication for children with autism: current status and future trends. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 12, 2349–2361. 17 sistematik derlemeyi sentezleyen çalışma; daha güçlü araştırmalara ihtiyaç olduğunu bildirir.
• National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Autism spectrum disorder in under 19s: support and management — Recommendations. Çocuk için anlamlı iletişim ve görsel desteklerle ilgili kurumsal rehber.

SEO başlığı: Otizmli Çocuklarda Destekleyici İletişim (AAC) | UFCE
Meta açıklaması: AAC nedir, hangi iletişim biçimlerini kapsar? Otistik çocuklar, aileler ve eğitimciler için araştırma sınırlarını da açıklayan kaynaklı genel rehber.

Kısa özet: Görsel destekler; sözcük, fotoğraf, çizim, sembol veya yazılı adımlarla bilgiyi görünür hâle getirebilir. Bazı çocuklar için ne olacağını anlamayı, seçim belirtmeyi ya da bir etkinliğin adımlarını takip etmeyi kolaylaştırabilir. Ancak tek bir görsel yöntem herkes için uygun değildir; çocuğun iletişim biçimi, tercihleri ve erişilebilirlik ihtiyaçları gözetilmelidir.

Görsel destek, çocuğun konuşmasının yerini alması gereken bir araç değildir. İletişim yalnızca konuşmayla sınırlı değildir; bakış, jest, işaret, yazı, resim ve destekleyici iletişim araçları da kişinin kendini ifade etmesine yardımcı olabilir.

Görsel destek ne işe yarayabilir?

Bir resimli sıra kartı, etkinlik çizelgesi, “önce–sonra” görseli veya iki seçenekli kart, bilgiyi göz önünde tutabilir. NICE’ın çocuklar ve gençler için rehberi, çevrenin olumsuz etkisini azaltırken çocuk için anlamlı sözcük, resim veya semboller gibi görsel desteklerin kullanılmasını önerir; aynı rehber bireysel duyusal hassasiyetlerin de dikkate alınmasını söyler. NICE rehberindeki çevresel düzenleme önerilerini inceleyin.

Evde görsel desteği ailelerle birlikte geliştiren 2023 tarihli bir pilot çalışma, kaynak ve desteğe erişimi artırmaya odaklanmıştır. Bu bir pilot çalışmadır; belirli bir görsel programın her çocukta aynı sonucu vereceğini kanıtlamaz. Araştırmanın kapsamı ve sınırlılıkları için makalenin tam metnine bakılabilir.

Başlangıç için küçük ve esnek adımlar

• Bir ihtiyacı seçin: Örneğin evden çıkmadan önce sıradaki adımları hatırlamak veya etkinlikler arasında geçişi görünür kılmak. Aynı anda çok sayıda kart hazırlamak gerekmez.
• Çocuğun anladığı biçimi kullanın: Bazı çocuklar fotoğrafı, bazıları çizimi, yazıyı, nesnenin kendisini veya bunların birleşimini daha anlamlı bulabilir. Resimlerin “açık” olduğunu varsaymayın; işe yarayıp yaramadığını birlikte gözlemleyin.
• Görseli ulaşılabilir tutun: Çocuk kartı görebilmeli ve mümkünse kendisi gösterebilmeli, değiştirebilmeli ya da kaldırabilmelidir. Görsel, yalnızca yetişkinin yönerge verdiği bir araca dönüşmemelidir.
• Seçim ve “hayır” için de yer açın: İki etkinlik arasında seçim kartı ya da “mola”, “yardım”, “bitti” gibi ifadeler bazı çocukların tercihlerini bildirmesine destek olabilir. Bu örnekler her çocukta aynı biçimde çalışmayabilir.
• Değişiklikleri önceden anlaşılır kılın: Plan değiştiğinde eski görseli saklamak yerine “değişti” işareti, yeni resim veya kısa açıklama ekleyin. Amaç her şeyi sabitlemek değil, değişikliği mümkün olduğunca anlaşılır kılmaktır.
• İşe yaramıyorsa uyarlayın: Görsel fazla karmaşık, küçük, duyusal açıdan rahatsız edici veya çocuğun kullanmadığı bir biçimde olabilir. Zorlamak yerine çocuğun tepkisini dikkate alın.

Ev ve okul arasında ortaklık

Aileler ve eğitimciler, bir görselin ne anlama geldiğini ve ne zaman kullanılacağını birlikte kararlaştırabilir. Çocuğun kullandığı semboller veya iletişim yöntemi mümkün olduğunca tutarlı biçimde erişilebilir olmalı; fakat çocuğun tercihleri ve içinde bulunduğu ortam da dikkate alınmalıdır. NICE rehberi, destek yaklaşımının çocuğa göre uyarlanmasını ve ortamın etkisinin hesaba katılmasını vurgular.

Önemli sınırlar

Görsel destek tanı veya tedavi değildir ve tek başına belirli bir gelişim sonucunu garanti etmez. Buradaki öneriler genel bilgilendirme niteliğindedir; iletişim veya günlük yaşamla ilgili belirgin güçlükler için çocuğun bakımını yürüten sağlık ve eğitim uzmanlarıyla görüşülebilir. Destek planı çocuğun ihtiyaç ve tercihleriyle uyumlu olmalıdır.

Sonuç ve hatırlatma

Görsel iletişim desteği, çocuğun çevresini daha anlaşılır kılmak ve kendini ifade etmesine alan açmak için denenebilecek araçlardan biridir. En yararlı başlangıç, küçük bir ihtiyacı seçmek, çocuğun anladığı biçimi bulmak ve geri bildirimine göre uyarlamaktır. Her çocuk farklıdır; görsel destek çocuğun sesini ve seçimlerini görünür kılmalı, onun yerine karar vermemelidir.

Bu içerik genel bilgilendirme içindir; tanı, tedavi veya kişiye özel terapi önerisi değildir. Acil durumda Türkiye’de 112’yi arayın.

Sources

• National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Autism spectrum disorder in under 19s: support and management — Recommendations. Görsel destek ve bireysel çevresel uyarlamalar hakkındaki rehber önerileri.
• Rutherford, M. ve ark. (2023). Piloting a Home Visual Support Intervention with Families of Autistic Children and Children with Related Needs Aged 0–12. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(5), 4401. Pilot çalışma; bulgular tüm çocuklara genellenemez.

SEO başlığı: Otizmli Çocuklarda Görsel İletişim Desteği | UFCE
Meta açıklaması: Görsel destekler iletişim ve günlük rutinleri nasıl anlaşılır kılabilir? Aileler ve eğitimciler için kaynaklı, esnek ve çocuk tercihlerini gözeten genel rehber.

Günlük rutinler birçok otistik çocuk için ne olacağını öngörmeyi kolaylaştırabilir. Bir etkinlikten diğerine geçiş veya beklenmedik bir plan değişikliği zorlayıcı olduğunda amaç çocuğu rutinden vazgeçirmek değil; bilgiyi daha anlaşılır sunmak, hazırlık zamanı vermek ve değişikliğe birlikte uyum sağlamaktır. Her çocuk farklıdır; işe yarayan destek de çocuğun iletişim biçimine ve ihtiyaçlarına göre değişir.

Bu yazı, otistik çocuklar ve aileler için kaynaklara dayalı genel bilgi sunar; tanı, terapi veya kişiye özel eğitim önerisi değildir.

Rutinler neden önemli olabilir?

Rutin, günün nasıl ilerleyeceğini ve sırada ne olacağını daha öngörülebilir hâle getirebilir. Otizm derneği National Autistic Society, bazı otistik kişilerin düzen ve öngörülebilirliği stresi yönetmek ve günlük yaşamda daha sakin hissetmek için yararlı bulduğunu aktarıyor. Bununla birlikte her otistik çocuk aynı değildir; bazıları görsel planlardan yararlanırken bazıları sözlü açıklamayı, yazılı notu, nesneleri veya başka bir yöntemi tercih edebilir.

Bir rutin çocuğa ya da çevresine zarar vermiyor ve günlük yaşamı engellemiyorsa sırf farklı göründüğü için değiştirilmesi gerekmez. Destek, çocuğun tercihlerini anlamaktan ve gerçekten zorlayıcı olan durumları belirlemekten başlamalıdır. National Autistic Society’nin rutin ve öngörülebilirlik rehberi de bu konuda daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu, önerilerin bir bölümünün otistik kişilerin deneyimlerine dayandığını belirtiyor.

Geçişleri daha anlaşılır hâle getirmek

Geçiş; oyunu bırakıp yemek masasına gelmek, evden okula gitmek, bir odadan diğerine geçmek veya tanıdık bir etkinliği bitirmek olabilir. Aşağıdaki fikirler her çocukta aynı sonucu vermez; çocuğun tepkisine göre sadeleştirilebilir veya değiştirilebilir.

• Sırada ne olduğunu önceden söyleyin. “Önce ayakkabılar, sonra araba” gibi kısa ve somut bir anlatım kullanın. Çocuğun anlaması için zamana ihtiyaç varsa açıklamayı son ana bırakmayın.
• Çocuğun zaten bildiği görsel desteği kullanın. Fotoğraf, çizim, nesne, yazılı liste veya kısa bir “önce–sonra” planı kullanılabilir. Görseli çocuğun iletişim düzeyine ve tercihine göre seçin; anlamıyorsa zorlamayın.
• Ne değişiyor, ne aynı kalıyor; açıkça belirtin. Örneğin, “Bugün okula farklı yoldan gideceğiz; sınıfın ve seni karşılayacak kişi aynı.” Bilgiyi doğru ve net verin; gerçekleşmeyecek bir şeyi vaat etmeyin.
• Hazırlık ve işlem süresi tanıyın. Geri sayım veya zamanlayıcı bazı çocuklara yardımcı olabilir; bazıları içinse stres yaratabilir. Çocuğun tepkisini izleyin ve daha fazla zamana ya da farklı bir uyarıya ihtiyacı olup olmadığına bakın.
• Seçim hakkı sunun. Mümkün olduğunda “Montunu şimdi mi, iki dakika sonra mı giyelim?” gibi sınırlı ve gerçek seçenekler verin. İki seçenek de kabul edilebilir olmalı; karar vermesi için çocuğa zaman bırakın.
• Beklenmedik değişiklikler için yedek plan düşünün. Yol kapanırsa ne yapılacağı, randevu ertelenirse sırada ne olacağı gibi küçük bir “B planı” hazırlamak belirsizliği azaltabilir. Değişiklik olduğunda yeni planı kısa biçimde anlatın.

Beklenmedik bir değişiklik olursa

Plan bozulduğunda çocuğun üzülmesi, kaygılanması veya etkinliğe geçmekte zorlanması isteyerek yaptığı anlamına gelmez. Önce duygusunu kabul edin: “Plan değişti ve bu seni zorladı; şimdi ne olacağını birlikte görelim.” Ardından sadece gerekli bilgiyi verin, sıradaki adımı gösterin ve yanıt vermesi için bekleyin. Uzun açıklamalar, art arda sorular veya “hemen alışmalısın” baskısı işleri kolaylaştırmayabilir.

National Autistic Society; değişiklikleri önceden haber verme, görsel hatırlatıcılar kullanma, yeni yeri önceden görme veya yolculuğu prova etme, yedek plan hazırlama ve otistik kişiyi karar sürecine katma gibi fikirler sunuyor. Çocuğun yaşına ve iletişim biçimine uygun olanı seçin; her öneriyi uygulamak zorunda değilsiniz.

Görsel planlar hakkında araştırma ne söylüyor?

Rutherford ve arkadaşlarının 2023 tarihli pilot çalışması, otistik çocuklar ve benzer nörogelişimsel destek ihtiyacı olan 0–12 yaş arası çocukların aileleriyle evde görsel destek kullanımını inceledi. Çalışmaya 29 aile katıldı; aileler uygulama sonrasında kendi bildirdikleri yaşam kalitesi ve görsel destek kullanma güveninde iyileşmeler aktardı. Bu, başlangıç niteliğinde bir pilot çalışmadır; sonuçlar her ailede aynı etkinin olacağını kanıtlamaz ve görsel planların her çocuk için uygun olduğu anlamına gelmez. Araştırmanın tam metni bu sınırlılıklarla birlikte okunabilir.

Ne zaman ek destek aranabilir?

Rutinlerdeki değişiklikler sık sık yoğun sıkıntıya yol açıyor, çocuğun güvenliğini veya günlük yaşamını belirgin biçimde etkiliyor ya da aile ve okul yaşamını zorlaştırıyorsa, çocuğu tanıyan öğretmen, özel eğitim uzmanı veya sağlık profesyoneliyle görüşmek yararlı olabilir. Görüşmede hangi durumların zorlayıcı olduğunu, çocuğun nelerin işe yaradığını ve hangi iletişim biçimini tercih ettiğini somut örneklerle anlatın. Amaç çocuğu zorla değiştirmek değil, çevresini ve desteği onun ihtiyaçlarına göre düzenlemektir.

Kısa hatırlatma

Rutinler bazı çocuklara güven ve öngörülebilirlik sağlayabilir. Değişiklik gerektiğinde önceden haber vermek, kısa ve anlaşılır bilgi sunmak, çocuğun iletişim yöntemini kullanmak ve yedek plan hazırlamak yardımcı olabilir. En iyi destek, çocuğun tercihlerini gözeten ve gerektiğinde yeniden düzenlenen destektir.

Sources

• National Autistic Society. Preference for order, predictability or routine. Rehberi açın.
• Rutherford, M. ve arkadaşları (2023). “Piloting a Home Visual Support Intervention with Families of Autistic Children and Children with Related Needs Aged 0–12.” International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(5), 4401. Tam metin.

UFCE, çocuklar ve aileler için kaynaklara dayalı genel bilgi sunar; tanı, tedavi veya kişiye özel eğitim/sağlık önerisi vermez.

Canı acıyan otizmli bir çocuğa destek olurken ilk adım, ağrı ihtimalini ciddiye almaktır. Çocuk ağrısını sözcüklerle anlatabilir; bazen de işaret, yüz ifadesi, ses, hareket veya alışılmış davranışındaki değişikliklerle gösterebilir. Bu işaretler tek başına ağrının nedenini açıklamaz. Yeni, şiddetli ya da geçmeyen bir ağrıda sağlık uzmanından değerlendirme alınmalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; tanı koymaz, tedavi veya ilaç önerisi vermez. Acil ve yaşamı tehdit eden bir durumda Türkiye’de 112’yi arayın.

Otizmli çocuklar ağrıyı farklı ifade edebilir

Otizmli çocukların ağrı hissetmediği ya da her zaman az hissettiği doğru bir genelleme değildir. Ağrıya duyarlılık ve ağrıyı ifade etme biçimi kişiden kişiye değişebilir. Bazı çocuklar “acıyor” diyebilir; bazıları ağrının yerini gösterebilir, ağlayabilir, ses çıkarabilir veya bedenini koruyabilir. Bazı çocuklarda ise uyku, yemek, hareket ya da günlük davranışlarda belirgin bir değişiklik görülebilir.

2023 tarihli bir kapsam incelemesi, otizmli çocukların ağrı deneyimlerini hem sözlü hem sözsüz yollarla ifade edebildiğini; ağrı işaretlerinin bakım veren gözlemleriyle birlikte değerlendirilmesinin önemli olduğunu bildiriyor. Araştırma alanındaki kanıtların sınırlı olduğunu da unutmamak gerekir. Her çocuğun kendine özgü iletişim biçimi ve olağan davranış düzeni vardır. Johnson ve arkadaşlarının bilimsel derlemesini okuyun.

Ağrıya eşlik edebilecek değişiklikler

Aşağıdaki işaretler ağrının kanıtı değildir; farklı nedenleri olabilir. Ancak özellikle çocuğun olağan hâlinden yeni ve belirgin bir sapma varsa dikkate alınmalıdır:

• “Acıyor” demek; belirli bir yeri göstermek, o bölgeyi tutmak veya korumak.
• Yüz ifadesi, ağlama, inleme ya da alışılmıştan farklı sesler.
• Yürüme, oturma, yeme, uyuma veya günlük etkinliklerde değişiklik.
• Huzursuzluk, içine çekilme, tekrarlayan hareketlerde artış ya da kendine zarar verme davranışında değişiklik.
• Bedensel belirtilere eşlik eden başka bir değişiklik; örneğin ateş, kusma veya şişlik.

Bu belirtileri “otizmin bir parçası” diye geçiştirmeyin; aynı zamanda tek başına bir hastalık ya da ağrı tanısı olarak da yorumlamayın. Bir sağlık uzmanı, çocuğun genel durumunu ve belirtileri birlikte değerlendirebilir.

O anda neler yapabilirsiniz?

1. Sakin kalıp ağrı ihtimalini kabul edin. Çocuğun “acımıyor” demesi, sessiz kalması ya da alışılmadık tepki vermesi tek başına ağrı olmadığını göstermez. “Bir yerin acıyor olabilir; sana yardım edeceğim” gibi kısa ve güven veren bir cümle kurun.
2. Basit, tek tek sorular sorun. “Neren acıyor?”, “Şimdi mi başladı?” gibi kısa sorular kullanın; yanıt vermesi için zaman tanıyın. Çocuğun kullandığı konuşma, jest, resim kartı veya iletişim cihazını kabul edin. “Karnın mı, başın mı?” gibi seçenekler sunacaksanız çocuğu belli bir yanıta yönlendirmemeye çalışın.
3. Çocuğun bildiği görsel desteği kullanın. Vücut resmi, yüz ifadeli ağrı ölçeği veya evde zaten kullandığı iletişim kartları anlatmayı kolaylaştırabilir. Her çocuk bu araçları aynı şekilde anlamaz; yeni bir aracı ağrılı veya stresli bir anda zorla kullandırmayın.
4. Gözlemlerinizi not edin. Değişikliğin ne zaman başladığını, hangi bölgede olabileceğini, ne zaman arttığını ve eşlik eden belirtileri kaydedin. Sağlık uzmanına çocuğun olağan iletişim biçimini ve son günlerdeki farkları anlatın. Bu notlar tanı koymak için değil, görüşmeyi kolaylaştırmak içindir.
5. Güvenli ve daha sakin bir ortam sağlayın. Çocuğun güvendiği bir yetişkinin yanında olması, ışık veya gürültü gibi zorlayıcı uyaranların azaltılması ve yapılacak işlemin kısa adımlarla önceden anlatılması yardımcı olabilir. Bu destekler tıbbi değerlendirmeyi ertelememelidir.

Ne zaman sağlık uzmanına başvurmalı?

Ağrı yeni başladıysa, şiddetliyse, artıyorsa, tekrarlıyorsa veya nedeni anlaşılmıyorsa çocuk doktoru ya da uygun bir sağlık kuruluşundan yardım alın. Ateş, kusma, belirgin şişlik, yaralanma veya çocuğun günlük işlevlerinde ciddi değişiklik varsa bunu özellikle belirtin. Otizm tanısı, çocuğun sağlık hizmetlerine erişimini veya fiziksel bir yakınmanın değerlendirilmesini engellememelidir. NICE kılavuzu, otistik çocukların diğer çocuklar gibi sağlık ve sosyal bakım hizmetlerine tam erişimini vurgular: NICE, 19 yaş altı otistik çocuklar için destek ve bakım önerileri.

Nefes almada güçlük, bilinç kaybı, ciddi yaralanma veya zehirlenme şüphesi gibi acil bir durum varsa 112’yi arayın. Türkiye’de acil sağlık yardımı için 112 kullanılır. 112 Acil Çağrı Merkezi: sıkça sorulan sorular.

İlaç konusunda dikkat

Çocuğa ilaç verme veya doz belirleme konusunda bu yazıya dayanmayın. Çocuğun yaşı, kilosu, sağlık durumu ve kullandığı diğer ilaçlar önemlidir. Bir ilacı kullanmadan önce doktor veya eczacıya danışın ve yalnızca ürünün resmi kullanım talimatını izleyin; başka bir kişiye ait ilacı vermeyin.

Kısa hatırlatma

Otizmli çocuk ağrıyı farklı anlatabilir; davranışındaki değişiklik bir iletişim işareti olabilir. Çocuğun sözünü ve kendi olağan hâline göre değişiklikleri birlikte dikkate alın, şüpheli veya geçmeyen ağrıda sağlık uzmanına başvurun. Çocuğun kişisel sağlık bilgilerini çevrim içi ortamlarda paylaşmayın.

Sources

• Johnson, E., van Zijl, K. ve Kuyler, A. (2023). “Pain communication in children with autism spectrum disorder: A scoping review.” Paediatric and Neonatal Pain, 5(4), 127–141. Tam metin.
• National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Autism spectrum disorder in under 19s: support and management, öneriler. Kılavuzu açın.
• 112 Acil Çağrı Merkezi. Sıkça sorulan sorular.

UFCE, çocuklar ve aileler için kaynaklara dayalı genel bilgi sunar; tanı, tedavi veya kişiye özel sağlık önerisi vermez.

In brief: The Denver II (DDST-II) is a tool for screening children’s overall development; it is not an autism-specific test and cannot diagnose on its own. Research findings can vary according to the language adaptation used, the sample, and the comparison criteria.

What Does the Denver II Screen For?

According to the official publisher information, the Denver II is designed for children aged 0–6 and contains 125 items across the personal-social, language, fine-motor, and gross-motor domains. The screening result indicates whether a more comprehensive assessment may be needed; it is not a diagnosis. Hogrefe product information

South Korean Studies

In Shin et al.’s 2005 study, 113 children referred to a hospital rehabilitation department for developmental assessment were evaluated using the Korean Denver II and the Bayley-II. Against the Bayley-II mental-development criterion, sensitivity was 0.87 and specificity was 0.62; for the psychomotor criterion, sensitivity was 0.83 and specificity was 0.51. The overall correct-classification rate was 79.6%. These figures apply to the selected clinical sample and cut-offs used in the study; they cannot be directly applied to the general population or to autism diagnosis. Korean Denver II validity study

Another Seoul paper published in English in 2024 is a translated or secondary publication of the standardization study for the original Denver Developmental Screening Test (DDST), published in 1987. The study was conducted with 2,140 children in 1985–1986; however, it concerns the earlier DDST, not Denver II. The two instruments should not be treated as if they were supported by the same evidence. Seoul standardization of the original DDST

Studies from China

In this search, I could not confirm a study directly assessing the validity or reliability of the Denver II in mainland China. This does not mean that no such study exists in China; only that I did not find a reliable source during this round of research. The 1994 standardization study that appeared in the search results was conducted in Singapore and should not be presented as Chinese data. Singapore study

Findings from Other Adaptation Studies

A 2010 study in Tehran examined the Persian DDST-II in 221 children aged 0–6. The authors judged the adaptation’s overall validity and reliability positively; however, agreement between the Denver II and the ASQ was 0.21, while agreement with physicians’ assessments was 0.44. These findings should be interpreted only in relation to the Persian adaptation and sample studied. Full text of the Iranian study

The abstract of a 2022 psychometric study of the Brazilian version reported very good inter-rater and intra-rater reliability, with concurrent validity ranging from moderate to very strong. These findings apply to the Brazilian adaptation and cannot automatically be transferred to the Turkish version. Brazilian version study

A 2022 study in Turkey used the DDST-II to examine neuromotor development and certain variables in healthy children aged 0–6. The fact that a test is used in research in Turkey does not, by itself, establish that a Turkish adaptation or norms have been developed. Study conducted in Turkey

A separate study published in 2023 rated the Denver II’s accuracy for distinguishing the risk of future developmental coordination disorder in children aged 2–4 as “moderate.” This finding does not indicate how well the test diagnoses autism. Developmental coordination disorder study

How Should the Evidence Be Interpreted?

Findings from different countries depend on the translation and cultural adaptation, sample, test version, and comparison measure. It would therefore be inaccurate to speak of one universal “Denver II accuracy rate.” Results from one country cannot automatically be generalized to another. The Denver II is also a general developmental screening tool, not an autism-specific screening or diagnostic tool. General developmental screening and autism-specific screening serve different purposes. CDC screening guidance

Can the Test Form Be Found as a PDF?

I could not find a freely available, complete test-form PDF that was both official and authorized. Hogrefe’s product page states that access to materials requires proof of eligibility and that test users must meet qualification requirements. I did not include third-party copies because I could not verify permission to share them. The downloadable PDF below is not the test items, administration instructions, or scoring sheet; it is a brief summary of the academic findings cited in this article.

Sources

• Shin et al., 2005 — Korean Denver II validity study
• Lee, 1987 / 2024 — original DDST standardization in Seoul
• Shahshahani et al., 2010 — Persian DDST-II
• Santos et al., 2022 — Brazilian version
• Doğan et al., 2022 — DDST-II use in Turkey
• Christovão et al., 2023 — DCD risk
• Hogrefe — test materials and user qualifications
• CDC — developmental and autism-specific screening

This article is for general information only; it is not intended for administering the test, interpreting scores, or making a diagnosis.