{"id":132,"date":"2026-10-07T08:29:11","date_gmt":"2026-10-07T08:29:11","guid":{"rendered":"https:\/\/ufce.com.tr\/?p=132"},"modified":"2026-10-09T21:44:34","modified_gmt":"2026-10-09T21:44:34","slug":"otizmde-0-6-yas-evde-neler-yapilabilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/2026\/10\/07\/otizmde-0-6-yas-evde-neler-yapilabilir\/","title":{"rendered":"Otizmde 0\u20136 Ya\u015f Aras\u0131 \u00c7ocuklar \u0130\u00e7in Evde Neler Yap\u0131labilir?"},"content":{"rendered":"<article> <p><strong>Source-based information<\/strong><\/p> <p><strong>Author:<\/strong> Ufuk \u00c7elik, researcher<\/p> <p><strong>Important:<\/strong> Bu yaz\u0131 genel bilgilendirme i\u00e7indir; tan\u0131 koymaz, tedavi plan\u0131 sunmaz ve ki\u015fiye \u00f6zel sa\u011fl\u0131k \u00f6nerisinin yerine ge\u00e7mez. Her \u00e7ocu\u011fun \u00f6zellikleri ve destek ihtiyac\u0131 farkl\u0131d\u0131r. Evdeki uygulamalar, sa\u011fl\u0131k ve geli\u015fim uzmanlar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirmesinin ya da \u00f6nerdi\u011fi desteklerin yerine ge\u00e7mez.<\/p> <p>Otizmli bir \u00e7ocu\u011fun geli\u015fimini desteklemek i\u00e7in evde her an ders yapmak ya da \u00f6zel etkinlikler haz\u0131rlamak gerekmez. Oyun, yemek, giyinme ve g\u00fcnl\u00fck rutinler; \u00e7ocukla ileti\u015fim kurmak ve onun kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 desteklemek i\u00e7in do\u011fal f\u0131rsatlar sunabilir. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn bak\u0131m veren becerileri program\u0131 da oyun ve ev rutinlerini etkile\u015fim, ileti\u015fim, g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam becerileri ve \u00f6\u011frenme i\u00e7in kullan\u0131labilecek f\u0131rsatlar olarak ele al\u0131r.<\/p> <p>Buradaki ama\u00e7 \u00e7ocu\u011fu \u201cnormalle\u015ftirmek\u201d veya b\u00fct\u00fcn davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek de\u011fildir. Ama\u00e7; kendini ifade edebilmesine, g\u00fcnl\u00fck hayata g\u00fcvenli bi\u00e7imde kat\u0131lmas\u0131na, ilgi ve g\u00fc\u00e7l\u00fc yanlar\u0131n\u0131 kullanmas\u0131na ve \u00e7evresinde daha rahat hissetmesine yard\u0131mc\u0131 olmakt\u0131r.<\/p> <h2>\u00d6nce \u00e7ocu\u011fun nas\u0131l ileti\u015fim kurdu\u011funu g\u00f6zlemleyin<\/h2> <p>\u0130leti\u015fim yaln\u0131zca konu\u015fmak de\u011fildir. \u00c7ocuk bak\u0131\u015f\u0131n\u0131, y\u00fcz ifadesini, beden hareketini, sesini, i\u015faret etmesini, bir nesneyi uzatmas\u0131n\u0131 veya bir yeti\u015fkini istedi\u011fi \u015feye g\u00f6t\u00fcrmesini kullanabilir. Bu davran\u0131\u015flar, \u00e7ocu\u011fun bir \u015fey istemesinin, ilgisini payla\u015fmas\u0131n\u0131n, yard\u0131m aramas\u0131n\u0131n ya da bir durumdan uzakla\u015fmak istemesinin yolu olabilir.<\/p> <p>Birka\u00e7 g\u00fcn boyunca \u015fu sorulara dikkat etmek yararl\u0131 olabilir:<\/p> <ul> <li>\u00c7ocuk nelerden ho\u015flan\u0131yor; hangi oyuncak, ses veya etkinlik ilgisini \u00e7ekiyor?<\/li> <li>Yard\u0131m ya da mola istedi\u011fini nas\u0131l belli ediyor?<\/li> <li>Hangi ortamlarda daha rahat, hangilerinde daha zorlanm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor?<\/li> <li>Bir etkinli\u011fe kat\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran \u015fey ne oluyor?<\/li> <li>G\u00fcn i\u00e7inde ileti\u015fim kurmak i\u00e7in kendili\u011finden hangi f\u0131rsatlar do\u011fuyor?<\/li> <\/ul> <p>G\u00f6zlemleri \u201cinat\u00e7\u0131\u201d, \u201cs\u00f6z dinlemiyor\u201d gibi etiketlerle de\u011fil, somut bi\u00e7imde not edin: \u201cG\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc ortamda kulaklar\u0131n\u0131 kapatt\u0131\u201d, \u201coyunca\u011fa ula\u015famay\u0131nca yeti\u015fkinin elini tuttu\u201d gibi. Bu notlar, \u00e7ocu\u011fu anlaman\u0131za ve gerekti\u011finde uzmanla daha a\u00e7\u0131k konu\u015fman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p> <h2>1. \u00c7ocu\u011fun ilgisini izleyerek oyun oynay\u0131n<\/h2> <p>\u00c7ocukla oyunda her zaman yeti\u015fkinin y\u00f6n vermesi gerekmez. \u00c7ocu\u011fun se\u00e7ti\u011fi oyunca\u011fa veya etkinli\u011fe kat\u0131l\u0131n; neye bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 izleyin. \u00d6rne\u011fin arabalar\u0131 s\u0131raya diziyorsa siz de yan\u0131n\u0131za birka\u00e7 araba al\u0131p s\u0131raya koyabilir, sonra arabay\u0131 k\u0131sa bir mesafe hareket ettirebilirsiniz. \u00c7ocuk ilgisini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrse oyuna k\u00fc\u00e7\u00fck bir yenilik ekleyin; istemezse \u00f6nceki oyuna d\u00f6n\u00fcn.<\/p> <p>\u015eunlar\u0131 deneyebilirsiniz:<\/p> <ul> <li>\u00c7ocu\u011fun yapt\u0131\u011f\u0131 hareketi veya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sesi taklit edin.<\/li> <li>S\u0131rayla yap\u0131lan basit oyunlar kurun: topu yuvarlama, blok ekleme, kutuya oyuncak atma.<\/li> <li>\u00c7ocu\u011fun sevdi\u011fi oyuna k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u201cbenim s\u0131ram\u2013senin s\u0131ran\u201d ad\u0131m\u0131 ekleyin.<\/li> <li>Oyunca\u011f\u0131 hemen elinden al\u0131p y\u00f6netmek yerine birlikte kullanabilece\u011finiz bir kopyas\u0131n\u0131 al\u0131n.<\/li> <li>Oyunu k\u0131sa tutun; \u00e7ocuk uzakla\u015f\u0131rsa bunu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k olarak g\u00f6rmeyin.<\/li> <\/ul> <p>Burada hedef belirli bir oyunu \u201cdo\u011fru\u201d oynamas\u0131n\u0131 sa\u011flamak de\u011fil, ortak bir etkinlikte rahat\u00e7a bulu\u015fabilmektir. G\u00f6z temas\u0131 kurmas\u0131n\u0131 zorlamak da gerekmez; ileti\u015fim ve ba\u011f kurman\u0131n tek yolu g\u00f6z g\u00f6ze bakmak de\u011fildir.<\/p> <h2>2. Konu\u015fma ve ileti\u015fim i\u00e7in f\u0131rsat yarat\u0131n<\/h2> <p>\u00c7ocukla konu\u015furken k\u0131sa, a\u00e7\u0131k ve g\u00fcnl\u00fck ifadeler kullan\u0131n. \u00c7ocu\u011fa arka arkaya soru sormak yerine yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatabilirsiniz: \u201cTop yuvarland\u0131\u201d, \u201cK\u0131rm\u0131z\u0131 arabay\u0131 se\u00e7tin\u201d, \u201cSu istiyorsun\u201d. \u00c7ocuk bir ses, i\u015faret, bak\u0131\u015f ya da hareketle kar\u015f\u0131l\u0131k verdi\u011finde bunu fark edip ileti\u015fimi devam ettirin.<\/p> <p>Bir etkinlik s\u0131ras\u0131nda birka\u00e7 saniye durup \u00e7ocu\u011fa yan\u0131t verme f\u0131rsat\u0131 b\u0131rakmak i\u015fe yarayabilir. \u00d6rne\u011fin sevdi\u011fi oyunca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ama ula\u015fabilece\u011fi g\u00fcvenli bir yere koyun; \u00e7ocuk size y\u00f6nelirse, i\u015faret ederse ya da bir ses \u00e7\u0131kar\u0131rsa bu ileti\u015fim giri\u015fimini kar\u015f\u0131lay\u0131n. Bunu \u00e7ocu\u011fu zor durumda b\u0131rakacak veya ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamay\u0131 geciktirecek bir \u201ctest\u201d h\u00e2line getirmeyin.<\/p> <p>Se\u00e7enek sunarken iki somut se\u00e7enek kullanabilirsiniz:<\/p> <ul> <li>\u201cElma m\u0131, muz mu?\u201d<\/li> <li>\u201c\u00d6nce kitap m\u0131, bloklar m\u0131?\u201d<\/li> <li>\u201cK\u0131rm\u0131z\u0131 ti\u015f\u00f6rt m\u00fc, mavi ti\u015f\u00f6rt m\u00fc?\u201d<\/li> <\/ul> <p>\u00c7ocu\u011fun yan\u0131t\u0131 mutlaka s\u00f6zc\u00fckle gelmeyebilir. \u0130\u015faret etmesi, uzanmas\u0131, bakmas\u0131 veya se\u00e7ene\u011fi almas\u0131 da yan\u0131t olabilir.<\/p> <p><strong>Konu\u015fma, ileti\u015fimin tek bi\u00e7imi de\u011fildir.<\/strong> Baz\u0131 \u00e7ocuklar s\u00f6zc\u00fcklerle, baz\u0131lar\u0131 i\u015faretler, jestler, resimler veya elektronik ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131yla ileti\u015fim kurabilir. Bu y\u00f6ntemlerin de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in dil ve konu\u015fma terapisti gibi yetkin bir uzmana dan\u0131\u015f\u0131n; \u00e7ocu\u011fun ileti\u015fimini desteklemek i\u00e7in konu\u015fmas\u0131n\u0131 beklemek zorunda de\u011filsiniz. <a href='https:\/\/www.cdc.gov\/autism\/treatment\/index.html'>CDC<\/a>, ileti\u015fimin konu\u015fma d\u0131\u015f\u0131nda i\u015faret, jest, resim veya elektronik ileti\u015fim cihazlar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini belirtir.<\/p> <h2>3. G\u00fcnl\u00fck rutini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131l\u0131n<\/h2> <p>Baz\u0131 \u00e7ocuklar s\u0131rada ne olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmekten yarar g\u00f6rebilir. G\u00fcnl\u00fck ak\u0131\u015f\u0131 basit resimler, foto\u011fraflar veya k\u0131sa yaz\u0131larla g\u00f6sterebilirsiniz. \u00d6rne\u011fin:<\/p> <p><strong>Kahvalt\u0131 \u2192 giyinme \u2192 oyun \u2192 d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kma \u2192 \u00f6\u011fle yeme\u011fi<\/strong><\/p> <p>B\u00fct\u00fcn g\u00fcn\u00fc ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u00e7izelgeye \u00e7evirmek \u015fart de\u011fildir. \u00d6zellikle ge\u00e7i\u015flerin zor oldu\u011fu zamanlarda, yaln\u0131zca o s\u0131radaki iki ad\u0131m\u0131 g\u00f6stermek yeterli olabilir:<\/p> <ul> <li>\u201c\u00d6nce ayakkab\u0131, sonra park.\u201d<\/li> <li>\u201c\u00d6nce banyo, sonra kitap.\u201d<\/li> <li>\u201c\u00d6nce oyuncaklar\u0131 kutuya, sonra m\u00fczik.\u201d<\/li> <\/ul> <p>Program de\u011fi\u015fecekse m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u00f6nceden haber verin. G\u00f6rsel kart\u0131 de\u011fi\u015ftirin, k\u0131sa bir c\u00fcmleyle a\u00e7\u0131klay\u0131n ve \u00e7ocu\u011fun anlamas\u0131 i\u00e7in zaman tan\u0131y\u0131n. Her de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00f6nleyemezsiniz; hedef, de\u011fi\u015fimin daha \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir h\u00e2le gelmesine yard\u0131mc\u0131 olmakt\u0131r.<\/p> <p>G\u00f6rsel deste\u011fin bi\u00e7imi \u00e7ocu\u011fa uygun olmal\u0131. Baz\u0131 \u00e7ocuklar foto\u011fraf\u0131, baz\u0131lar\u0131 basit \u00e7izimi, baz\u0131lar\u0131 ise yaz\u0131l\u0131 ifadeyi daha kolay anlayabilir. G\u00f6rsel \u00e7izelge kullan\u0131lacaksa \u00e7ocu\u011fun onu ger\u00e7ekten fark edip etmedi\u011fini ve i\u015fe yaray\u0131p yaramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyin.<\/p> <h2>4. G\u00fcnl\u00fck ya\u015fam becerilerini k\u00fc\u00e7\u00fck ad\u0131mlara b\u00f6l\u00fcn<\/h2> <p>Yemek, giyinme, el y\u0131kama, oyuncak toplama gibi i\u015fler bir\u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck ad\u0131mdan olu\u015fur. \u00c7ocu\u011fun her ad\u0131m\u0131 tek seferde yapmas\u0131n\u0131 beklemek yerine g\u00f6revi par\u00e7alara ay\u0131rabilirsiniz. \u00d6rne\u011fin el y\u0131kama; muslu\u011fu a\u00e7ma, elleri \u0131slatma, sabun kullanma, durulama ve kurulama ad\u0131mlar\u0131ndan olu\u015fur.<\/p> <p>Evde deneyebilece\u011finiz yakla\u015f\u0131m:<\/p> <ul> <li>\u00d6nce \u00e7ocu\u011fun hangi ad\u0131mlar\u0131 kendi ba\u015f\u0131na yapabildi\u011fini g\u00f6zlemleyin.<\/li> <li>Bir seferde tek bir k\u00fc\u00e7\u00fck ad\u0131m\u0131 destekleyin.<\/li> <li>Gerekirse hareketi g\u00f6sterin veya k\u0131sa bir g\u00f6rsel ipucu kullan\u0131n.<\/li> <li>\u00c7ocu\u011fa yan\u0131t vermesi i\u00e7in zaman b\u0131rak\u0131n.<\/li> <li>Yard\u0131m gerekiyorsa, m\u00fcmk\u00fcn olan en az yard\u0131mla ba\u015flay\u0131n.<\/li> <li>\u00c7ocuk beceriyi \u00f6\u011frendik\u00e7e deste\u011fi kademeli olarak azalt\u0131n.<\/li> <li>Denemeyi ve kat\u0131l\u0131m\u0131 fark edin; yaln\u0131zca kusursuz sonucu \u00f6vmeyin.<\/li> <\/ul> <p>\u00d6rne\u011fin giyinme s\u0131ras\u0131nda \u00e7ocuk kolunu ti\u015f\u00f6rt\u00fcn koluna ge\u00e7irebiliyorsa, kalan k\u0131sm\u0131 yeti\u015fkin tamamlayabilir. Bir sonraki denemede yine ayn\u0131 ad\u0131m\u0131 sunmak, \u00e7ocu\u011fun kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rabilir. \u0130lerleme her g\u00fcn ayn\u0131 h\u0131zda olmayabilir; yorgunluk, ortam, sa\u011fl\u0131k ve ilgi d\u00fczeyi performans\u0131 etkileyebilir.<\/p> <p>Tuvalet e\u011fitimi, yemek se\u00e7icili\u011fi veya uyku gibi konularda bask\u0131 kurmay\u0131n. A\u011fr\u0131, kab\u0131zl\u0131k, refl\u00fc, uyku bozuklu\u011fu veya ba\u015fka bir sa\u011fl\u0131k sorunu olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z bunu yaln\u0131zca davran\u0131\u015f olarak yorumlamay\u0131n; \u00e7ocuk doktoruyla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn.<\/p> <h2>5. Duyusal rahatl\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7evreyi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurun<\/h2> <p>I\u015f\u0131k, ses, kalabal\u0131k, koku, k\u0131yafet dokusu veya yiyeceklerin g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc baz\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 rahats\u0131z edebilir. Ba\u015fka \u00e7ocuklar ise hareket etmeyi, sallanmay\u0131, belirli dokulara dokunmay\u0131 veya ayn\u0131 etkinli\u011fi tekrarlamay\u0131 tercih edebilir. Bu farkl\u0131l\u0131klar tek ba\u015f\u0131na \u201cyaramazl\u0131k\u201d anlam\u0131na gelmez.<\/p> <p>\u00c7ocu\u011fun zorland\u0131\u011f\u0131 anlarda \u00e7evreyi g\u00f6zden ge\u00e7irin:<\/p> <ul> <li>Televizyon veya arka plan sesini azaltmak yard\u0131mc\u0131 oluyor mu?<\/li> <li>I\u015f\u0131\u011f\u0131 k\u0131smak ya da kalabal\u0131ktan k\u0131sa s\u00fcre uzakla\u015fmak rahatlat\u0131yor mu?<\/li> <li>Etiketi rahats\u0131z eden k\u0131yafeti de\u011fi\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/li> <li>\u00c7ocu\u011fa sessiz bir k\u00f6\u015fe veya k\u0131sa bir mola sunulabilir mi?<\/li> <li>Etkinli\u011fe kat\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak bir uyarlama var m\u0131?<\/li> <\/ul> <p>Bu de\u011fi\u015fiklikleri \u00e7ocu\u011fun tepkisini izleyerek deneyin. Her \u00e7ocuk ayn\u0131 deste\u011fe ihtiya\u00e7 duymaz. Kulakl\u0131k, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 \u00fcr\u00fcn, \u00f6zel diyet veya benzeri uygulamalar\u0131 otomatik olarak \u00e7\u00f6z\u00fcm kabul etmeyin; \u00f6zellikle sa\u011fl\u0131kla ilgili uygulamalar\u0131 doktor veya ilgili uzmanla konu\u015fun. <a href='https:\/\/www.cdc.gov\/autism\/treatment\/index.html'>CDC<\/a>, tamamlay\u0131c\u0131 uygulamalara ba\u015flamadan \u00f6nce doktorla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesini \u00f6nerir.<\/p> <h2>6. Zorlanma anlar\u0131n\u0131 bir mesaj olarak anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n<\/h2> <p>A\u011flama, ba\u011f\u0131rma, ortamdan uzakla\u015fma veya kendine zarar verme gibi davran\u0131\u015flar oldu\u011funda \u00f6nce g\u00fcvenli\u011fe odaklan\u0131n. Ard\u0131ndan \u015fu sorular\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn:<\/p> <ul> <li>Hemen \u00f6ncesinde ne oldu?<\/li> <li>Ortam g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc, kalabal\u0131k veya beklenmedik bi\u00e7imde de\u011fi\u015fmi\u015f olabilir mi?<\/li> <li>\u00c7ocuk bir iste\u011fini anlatamam\u0131\u015f olabilir mi?<\/li> <li>A\u00e7l\u0131k, yorgunluk, a\u011fr\u0131 veya hastal\u0131k ihtimali var m\u0131?<\/li> <li>Etkinlik \u00e7ok uzun veya anla\u015f\u0131lmas\u0131 zor olabilir mi?<\/li> <\/ul> <p>Bunlar tek ba\u015f\u0131na tan\u0131 veya davran\u0131\u015f a\u00e7\u0131klamas\u0131 de\u011fildir; olas\u0131 etkenleri fark etmeye yarar. O anlarda sakin ve k\u0131sa c\u00fcmleler kullan\u0131n, gereksiz konu\u015fmay\u0131 azalt\u0131n, tehlikeli nesneleri uzakla\u015ft\u0131r\u0131n ve \u00e7ocu\u011fun g\u00fcvenli bir alana ge\u00e7mesine yard\u0131mc\u0131 olun. \u00c7ocu\u011fu utand\u0131rmak, tehdit etmek veya zorla sakinle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak durumu a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rabilir.<\/p> <p>Kendine zarar verme, evden ka\u00e7ma, suya y\u00f6nelme veya ba\u015fka ciddi g\u00fcvenlik riski varsa yaln\u0131zca ev i\u00e7i d\u00fczenlemelerle yetinmeyin. \u00c7ocuk doktoru ve \u00e7ocu\u011fu izleyen uzmanlarla g\u00fcvenlik plan\u0131 olu\u015fturun; acil tehlikede yerel acil sa\u011fl\u0131k deste\u011fine ba\u015fvurun.<\/p> <h2>Ya\u015fa g\u00f6re evde destek i\u00e7in \u00f6rnekler<\/h2> <p>Bu ya\u015f aral\u0131klar\u0131 kesin basamaklar de\u011fildir. \u00c7ocu\u011fun geli\u015fimi, ilgileri ve destek ihtiyac\u0131 takvim ya\u015f\u0131ndan farkl\u0131 olabilir.<\/p> <h3>0\u20132 ya\u015f<\/h3> <ul> <li>Bebe\u011fin veya k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011fun \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 seslere, bak\u0131\u015flar\u0131na ve hareketlerine kar\u015f\u0131l\u0131k verin.<\/li> <li>Sevdi\u011fi basit etkile\u015fim oyunlar\u0131n\u0131 kullan\u0131n: ses taklidi, saklan\u0131p g\u00f6r\u00fcnme, top yuvarlama.<\/li> <li>Oyunca\u011f\u0131 g\u00f6sterip ad\u0131n\u0131 s\u00f6yleyin; \u00e7ocu\u011fun bakmas\u0131 veya uzanmas\u0131 i\u00e7in bekleyin.<\/li> <li>G\u00fcnl\u00fck bak\u0131m s\u0131ras\u0131nda ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 k\u0131sa c\u00fcmlelerle anlat\u0131n.<\/li> <li>Geli\u015fimle ilgili kayg\u0131n\u0131z varsa bekleyip \u201cb\u00fcy\u00fcy\u00fcnce ge\u00e7er\u201d diye varsaymak yerine sa\u011fl\u0131k uzman\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131n.<\/li> <\/ul> <h3>2\u20134 ya\u015f<\/h3> <ul> <li>\u00c7ocu\u011fun sevdi\u011fi oyunlara s\u0131rayla kat\u0131lma f\u0131rsat\u0131 ekleyin.<\/li> <li>\u0130steklerini kelime, i\u015faret, resim veya ba\u015fka bir ileti\u015fim bi\u00e7imiyle ifade etmesini destekleyin.<\/li> <li>Yemek, banyo ve giyinme gibi rutinlerde bir k\u00fc\u00e7\u00fck ad\u0131m\u0131 kendisinin yapmas\u0131na f\u0131rsat verin.<\/li> <li>Ge\u00e7i\u015fleri k\u0131sa s\u00f6zlerle ve m\u00fcmk\u00fcnse g\u00f6rselle \u00f6nceden haber verin.<\/li> <li>Park, market veya misafirlik gibi yeni ortamlara k\u0131sa ve haz\u0131rl\u0131kl\u0131 ziyaretlerle ba\u015flay\u0131n; \u00e7ocu\u011fun i\u015faretlerini g\u00f6zlemleyin.<\/li> <\/ul> <h3>4\u20136 ya\u015f<\/h3> <ul> <li>Ev i\u015flerine g\u00fcvenli, k\u00fc\u00e7\u00fck kat\u0131l\u0131m f\u0131rsatlar\u0131 sunun: pe\u00e7ete koyma, oyuncaklar\u0131 kutuya yerle\u015ftirme, \u00e7orab\u0131n\u0131 se\u00e7me.<\/li> <li>\u201cNe istiyorsun?\u201d sorusunu yaln\u0131zca konu\u015farak yan\u0131tlamas\u0131n\u0131 beklemeyin; se\u00e7enekleri i\u015faret etmesine izin verin.<\/li> <li>Oyun, hik\u00e2ye veya g\u00f6rsellerle yeni bir ortamda neler olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nceden anlat\u0131n.<\/li> <li>Anaokulu veya bak\u0131m verenlerle i\u015fe yarayan ileti\u015fim bi\u00e7imlerini, rutinleri ve \u00e7ocu\u011fun rahatlamas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan d\u00fczenlemeleri payla\u015f\u0131n.<\/li> <li>Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hedeflerini \u00e7ocu\u011fun g\u00fcvenli\u011fini, tercihlerini ve yapabildiklerini g\u00f6zeterek belirleyin.<\/li> <\/ul> <h2>Evde \u00f6rnek bir destek ak\u0131\u015f\u0131<\/h2> <p>Bu \u00e7izelge yaln\u0131zca fikir vermek i\u00e7indir; her aile kendi d\u00fczenine g\u00f6re de\u011fi\u015ftirebilir:<\/p> <table> <thead><tr><th>G\u00fcnl\u00fck an<\/th><th>K\u00fc\u00e7\u00fck destek \u00f6rne\u011fi<\/th><\/tr><\/thead> <tbody> <tr><td>Kahvalt\u0131<\/td><td>\u0130ki yiyecek se\u00e7ene\u011fi sunmak; \u00e7ocu\u011fun se\u00e7imini beklemek<\/td><\/tr> <tr><td>Giyinme<\/td><td>Giysileri s\u0131rayla g\u00f6stermek; bir k\u00fc\u00e7\u00fck ad\u0131m\u0131 kendisinin yapmas\u0131na f\u0131rsat vermek<\/td><\/tr> <tr><td>Oyun<\/td><td>\u00c7ocu\u011fun ilgisini izleyip s\u0131rayla oynanan k\u0131sa bir oyun eklemek<\/td><\/tr> <tr><td>D\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f<\/td><td>Ayakkab\u0131 ve \u00e7anta ad\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00f6nceden g\u00f6stermek<\/td><\/tr> <tr><td>Yemek sonras\u0131<\/td><td>Ka\u015f\u0131\u011f\u0131 veya barda\u011f\u0131 uygun bi\u00e7imde masaya b\u0131rakmas\u0131na kat\u0131l\u0131m sa\u011flamak<\/td><\/tr> <tr><td>Uyku \u00f6ncesi<\/td><td>Her ak\u015fam benzer, sakin bir s\u0131ra izlemek; de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00f6nceden anlatmak<\/td><\/tr> <\/tbody> <\/table> <p>Ama\u00e7 her kutuyu tamamlamak de\u011fildir. \u00c7ocuk yoruldu\u011funda, hastayken veya o g\u00fcn kat\u0131lmak istemedi\u011finde plan\u0131 esnetmek normaldir.<\/p> <h2>Evde nelerden ka\u00e7\u0131nmal\u0131?<\/h2> <ul> <li>Otizmi \u201ciyile\u015ftirece\u011fi\u201d veya ortadan kald\u0131raca\u011f\u0131 iddia edilen \u00fcr\u00fcn, program ya da k\u00fcrlere temkinli yakla\u015f\u0131n.<\/li> <li>Doktor \u00f6nerisi olmadan k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 diyet, takviye veya ila\u00e7 kullanmay\u0131n.<\/li> <li>Konu\u015fmay\u0131, g\u00f6z temas\u0131n\u0131 veya belirli bir \u015fekilde oynamay\u0131 \u00e7ocu\u011fun de\u011ferinin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc h\u00e2line getirmeyin.<\/li> <li>\u00c7ocu\u011fu her g\u00fcn uzun saatler boyunca etkinli\u011fe kat\u0131lmaya zorlamay\u0131n.<\/li> <li>Her zorlanmay\u0131 \u201cinat\u201d ya da \u201cmanip\u00fclasyon\u201d olarak yorumlamay\u0131n.<\/li> <li>Ailenin b\u00fct\u00fcn y\u00fck\u00fcn\u00fc evde e\u011fitime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyin; dinlenme ve keyifli birliktelik de \u00f6nemlidir.<\/li> <\/ul> <p><a href='https:\/\/www.cdc.gov\/autism\/treatment\/index.html'>CDC<\/a>, otizme y\u00f6nelik desteklerin e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, toplum veya ev ortam\u0131nda ya da bu ortamlar\u0131n birle\u015fiminde verilebilece\u011fini; ileti\u015fim ve geli\u015fim desteklerinin \u00e7ocu\u011fun ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re planlanabilece\u011fini belirtir. Evde yap\u0131lan g\u00fcnl\u00fck destekler, uzmanla birlikte belirlenen plan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olabilir; onun yerine ge\u00e7mez.<\/p> <h2>Ebeveynin iyi olu\u015fu da \u00f6nemlidir<\/h2> <p>\u00c7ocu\u011fa destek olmak, her an \u00f6\u011fretmen veya terapist gibi davranmak demek de\u011fildir. Beraber g\u00fclmek, dinlenmek, sevdi\u011fi bir etkinli\u011fi payla\u015fmak ve \u00e7ocu\u011fun kendi ba\u015f\u0131na zaman ge\u00e7irmesine izin vermek de ili\u015fkinin par\u00e7as\u0131d\u0131r. Yard\u0131m istemek g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck de\u011fildir. Aile i\u00e7inde sorumluluklar\u0131 payla\u015fmak, k\u0131sa dinlenme aralar\u0131 olu\u015fturmak ve m\u00fcmk\u00fcnse g\u00fcvenilir destek kaynaklar\u0131na ula\u015fmak bak\u0131m verenin iyi olu\u015funu da destekler.<\/p> <p>Evdeki en yararl\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7; \u00e7ocu\u011fu dikkatle g\u00f6zlemlemek, onun ileti\u015fim bi\u00e7imine kar\u015f\u0131l\u0131k vermek, g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131 biraz daha anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lmak ve i\u015fe yarayan destekleri uzmanlarla payla\u015fmakt\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir uyarlamalar; bask\u0131 ve kusursuzluk beklentisinden daha de\u011ferlidir.<\/p> <h2>S\u0131k sorulan sorular<\/h2> <h3>Evde \u00e7ocu\u011fuma her g\u00fcn \u00f6zel e\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapt\u0131rmal\u0131 m\u0131y\u0131m?<\/h3> <p>Hay\u0131r. Bu yaz\u0131daki \u00f6neriler, g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n i\u00e7ine serpi\u015ftirilebilecek k\u00fc\u00e7\u00fck desteklerdir. \u00c7ocu\u011fun bireysel e\u011fitim veya terapi plan\u0131 varsa bunu ilgili uzmanla birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fcn.<\/p> <h3>\u00c7ocu\u011fum konu\u015fmuyorsa ileti\u015fim kurmay\u0131 nas\u0131l destekleyebilirim?<\/h3> <p>\u0130\u015faret, jest, resim veya elektronik ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 d\u00e2hil farkl\u0131 ileti\u015fim yollar\u0131 de\u011ferlendirilebilir. \u00c7ocu\u011funuza uygun y\u00f6ntemi dil ve konu\u015fma terapisti gibi yetkin bir uzmanla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn.<\/p> <h3>\u00c7izelge ve g\u00f6rseller her \u00e7ocukta i\u015fe yarar m\u0131?<\/h3> <p>Hay\u0131r. Baz\u0131 \u00e7ocuklar foto\u011fraflardan, baz\u0131lar\u0131 basit \u00e7izimlerden veya k\u0131sa s\u00f6zl\u00fc a\u00e7\u0131klamalardan yararlanabilir; baz\u0131lar\u0131 i\u00e7inse g\u00f6rsel \u00e7izelge uygun olmayabilir. \u00c7ocu\u011fun tepkisini izleyin ve gerekirse uzmanla birlikte uyarlay\u0131n.<\/p> <h3>\u00c7ocu\u011fum tekrarlayan bir oyunu \u00e7ok seviyor. Bunu durdurmal\u0131 m\u0131y\u0131m?<\/h3> <p>G\u00fcvenli ve \u00e7ocu\u011fu rahats\u0131z etmeyen bir etkinli\u011fi s\u0131rf tekrarl\u0131yor diye durdurmak gerekmez. \u0130sterseniz \u00e7ocu\u011fun ilgisini izleyip oyuna k\u00fc\u00e7\u00fck bir kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 kat\u0131l\u0131m ad\u0131m\u0131 ekleyebilirsiniz.<\/p> <h3>D\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmakta zorlan\u0131yorsak ne yapabiliriz?<\/h3> <p>\u00d6nce hangi k\u0131sm\u0131n zor geldi\u011fini g\u00f6zlemleyin: g\u00fcr\u00fclt\u00fc, bekleme, de\u011fi\u015fiklik, kalabal\u0131k veya ba\u015fka bir etken olabilir. Daha k\u0131sa ziyaret, \u00f6nceden g\u00f6rsel anlat\u0131m veya sakin bir saat se\u00e7mek yard\u0131mc\u0131 olabilir. S\u00fcrekli ve yo\u011fun zorlanma varsa \u00e7ocu\u011fu izleyen uzmanla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn.<\/p> <h2>Sources<\/h2> <ul> <li><a href='https:\/\/www.who.int\/teams\/mental-health-and-substance-use\/treatment-care\/who-caregivers-skills-training-for-families-of-children-with-developmental-delays-and-disorders'>D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc \u2014 Geli\u015fimsel yetersizli\u011fi olan \u00e7ocuklar\u0131n bak\u0131m verenleri i\u00e7in Beceri E\u011fitimi<\/a><\/li> <li><a href='https:\/\/www.cdc.gov\/autism\/treatment\/index.html'>ABD Hastal\u0131k Kontrol ve \u00d6nleme Merkezleri \u2014 Otizm Spektrum Bozuklu\u011funda Tedavi ve M\u00fcdahale<\/a><\/li> <li><a href='https:\/\/www.pexels.com\/photo\/little-kid-playing-with-parents-12788399\/'>G\u00f6rsel: Mizuno K \/ Pexels \u2014 Little Kid Playing with Parents<\/a><\/li> <\/ul> <p><strong>Sources last reviewed:<\/strong> 7 Ekim 2026. Bu i\u00e7erik ki\u015fiye \u00f6zel sa\u011fl\u0131k \u00f6nerisi de\u011fildir.<\/p> <\/article>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>0\u20136 ya\u015f otizmli \u00e7ocuklar i\u00e7in evde ileti\u015fim, oyun, rutin ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam becerilerini destekleyen g\u00fcvenli, uygulanabilir aile \u00f6nerileri.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":131,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pagelayer_contact_templates":[],"_pagelayer_content":"","footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-132","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-otizm-rehberleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=132"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":221,"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132\/revisions\/221"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/131"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}