{"id":269,"date":"2026-10-17T07:02:42","date_gmt":"2026-10-17T07:02:42","guid":{"rendered":"https:\/\/ufce.com.tr\/?p=269"},"modified":"2026-10-17T07:02:42","modified_gmt":"2026-10-17T07:02:42","slug":"can-aciyan-otizmli-cocuga-ne-yapilabilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/2026\/10\/17\/can-aciyan-otizmli-cocuga-ne-yapilabilir\/","title":{"rendered":"Can\u0131 Ac\u0131yan Otizmli Bir \u00c7ocu\u011fa Ne Yap\u0131labilir?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Can\u0131 ac\u0131yan otizmli bir \u00e7ocu\u011fa destek olurken ilk ad\u0131m, a\u011fr\u0131 ihtimalini ciddiye almakt\u0131r.<\/strong> \u00c7ocuk a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 s\u00f6zc\u00fcklerle anlatabilir; bazen de i\u015faret, y\u00fcz ifadesi, ses, hareket veya al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f davran\u0131\u015f\u0131ndaki de\u011fi\u015fikliklerle g\u00f6sterebilir. Bu i\u015faretler tek ba\u015f\u0131na a\u011fr\u0131n\u0131n nedenini a\u00e7\u0131klamaz. Yeni, \u015fiddetli ya da ge\u00e7meyen bir a\u011fr\u0131da sa\u011fl\u0131k uzman\u0131ndan de\u011ferlendirme al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu yaz\u0131 genel bilgilendirme amac\u0131 ta\u015f\u0131r; tan\u0131 koymaz, tedavi veya ila\u00e7 \u00f6nerisi vermez. Acil ve ya\u015fam\u0131 tehdit eden bir durumda T\u00fcrkiye\u2019de 112\u2019yi aray\u0131n.<\/p>\n<h2>Otizmli \u00e7ocuklar a\u011fr\u0131y\u0131 farkl\u0131 ifade edebilir<\/h2>\n<p>Otizmli \u00e7ocuklar\u0131n a\u011fr\u0131 hissetmedi\u011fi ya da her zaman az hissetti\u011fi do\u011fru bir genelleme de\u011fildir. A\u011fr\u0131ya duyarl\u0131l\u0131k ve a\u011fr\u0131y\u0131 ifade etme bi\u00e7imi ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015febilir. Baz\u0131 \u00e7ocuklar \u201cac\u0131yor\u201d diyebilir; baz\u0131lar\u0131 a\u011fr\u0131n\u0131n yerini g\u00f6sterebilir, a\u011flayabilir, ses \u00e7\u0131karabilir veya bedenini koruyabilir. Baz\u0131 \u00e7ocuklarda ise uyku, yemek, hareket ya da g\u00fcnl\u00fck davran\u0131\u015flarda belirgin bir de\u011fi\u015fiklik g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n<p>2023 tarihli bir kapsam incelemesi, otizmli \u00e7ocuklar\u0131n a\u011fr\u0131 deneyimlerini hem s\u00f6zl\u00fc hem s\u00f6zs\u00fcz yollarla ifade edebildi\u011fini; a\u011fr\u0131 i\u015faretlerinin bak\u0131m veren g\u00f6zlemleriyle birlikte de\u011ferlendirilmesinin \u00f6nemli oldu\u011funu bildiriyor. Ara\u015ft\u0131rma alan\u0131ndaki kan\u0131tlar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu da unutmamak gerekir. Her \u00e7ocu\u011fun kendine \u00f6zg\u00fc ileti\u015fim bi\u00e7imi ve ola\u011fan davran\u0131\u015f d\u00fczeni vard\u0131r. <a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC10749405\/\">Johnson ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n bilimsel derlemesini okuyun.<\/a><\/p>\n<h2>A\u011fr\u0131ya e\u015flik edebilecek de\u011fi\u015fiklikler<\/h2>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131daki i\u015faretler a\u011fr\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131 de\u011fildir; farkl\u0131 nedenleri olabilir. Ancak \u00f6zellikle \u00e7ocu\u011fun ola\u011fan h\u00e2linden yeni ve belirgin bir sapma varsa dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>\u201cAc\u0131yor\u201d demek; belirli bir yeri g\u00f6stermek, o b\u00f6lgeyi tutmak veya korumak.<\/li>\n<li>Y\u00fcz ifadesi, a\u011flama, inleme ya da al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ftan farkl\u0131 sesler.<\/li>\n<li>Y\u00fcr\u00fcme, oturma, yeme, uyuma veya g\u00fcnl\u00fck etkinliklerde de\u011fi\u015fiklik.<\/li>\n<li>Huzursuzluk, i\u00e7ine \u00e7ekilme, tekrarlayan hareketlerde art\u0131\u015f ya da kendine zarar verme davran\u0131\u015f\u0131nda de\u011fi\u015fiklik.<\/li>\n<li>Bedensel belirtilere e\u015flik eden ba\u015fka bir de\u011fi\u015fiklik; \u00f6rne\u011fin ate\u015f, kusma veya \u015fi\u015flik.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu belirtileri \u201cotizmin bir par\u00e7as\u0131\u201d diye ge\u00e7i\u015ftirmeyin; ayn\u0131 zamanda tek ba\u015f\u0131na bir hastal\u0131k ya da a\u011fr\u0131 tan\u0131s\u0131 olarak da yorumlamay\u0131n. Bir sa\u011fl\u0131k uzman\u0131, \u00e7ocu\u011fun genel durumunu ve belirtileri birlikte de\u011ferlendirebilir.<\/p>\n<h2>O anda neler yapabilirsiniz?<\/h2>\n<ol>\n<li><strong>Sakin kal\u0131p a\u011fr\u0131 ihtimalini kabul edin.<\/strong> \u00c7ocu\u011fun \u201cac\u0131m\u0131yor\u201d demesi, sessiz kalmas\u0131 ya da al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k tepki vermesi tek ba\u015f\u0131na a\u011fr\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermez. \u201cBir yerin ac\u0131yor olabilir; sana yard\u0131m edece\u011fim\u201d gibi k\u0131sa ve g\u00fcven veren bir c\u00fcmle kurun.<\/li>\n<li><strong>Basit, tek tek sorular sorun.<\/strong> \u201cNeren ac\u0131yor?\u201d, \u201c\u015eimdi mi ba\u015flad\u0131?\u201d gibi k\u0131sa sorular kullan\u0131n; yan\u0131t vermesi i\u00e7in zaman tan\u0131y\u0131n. \u00c7ocu\u011fun kulland\u0131\u011f\u0131 konu\u015fma, jest, resim kart\u0131 veya ileti\u015fim cihaz\u0131n\u0131 kabul edin. \u201cKarn\u0131n m\u0131, ba\u015f\u0131n m\u0131?\u201d gibi se\u00e7enekler sunacaksan\u0131z \u00e7ocu\u011fu belli bir yan\u0131ta y\u00f6nlendirmemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.<\/li>\n<li><strong>\u00c7ocu\u011fun bildi\u011fi g\u00f6rsel deste\u011fi kullan\u0131n.<\/strong> V\u00fccut resmi, y\u00fcz ifadeli a\u011fr\u0131 \u00f6l\u00e7e\u011fi veya evde zaten kulland\u0131\u011f\u0131 ileti\u015fim kartlar\u0131 anlatmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131rabilir. Her \u00e7ocuk bu ara\u00e7lar\u0131 ayn\u0131 \u015fekilde anlamaz; yeni bir arac\u0131 a\u011fr\u0131l\u0131 veya stresli bir anda zorla kulland\u0131rmay\u0131n.<\/li>\n<li><strong>G\u00f6zlemlerinizi not edin.<\/strong> De\u011fi\u015fikli\u011fin ne zaman ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hangi b\u00f6lgede olabilece\u011fini, ne zaman artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve e\u015flik eden belirtileri kaydedin. Sa\u011fl\u0131k uzman\u0131na \u00e7ocu\u011fun ola\u011fan ileti\u015fim bi\u00e7imini ve son g\u00fcnlerdeki farklar\u0131 anlat\u0131n. Bu notlar tan\u0131 koymak i\u00e7in de\u011fil, g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7indir.<\/li>\n<li><strong>G\u00fcvenli ve daha sakin bir ortam sa\u011flay\u0131n.<\/strong> \u00c7ocu\u011fun g\u00fcvendi\u011fi bir yeti\u015fkinin yan\u0131nda olmas\u0131, \u0131\u015f\u0131k veya g\u00fcr\u00fclt\u00fc gibi zorlay\u0131c\u0131 uyaranlar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ve yap\u0131lacak i\u015flemin k\u0131sa ad\u0131mlarla \u00f6nceden anlat\u0131lmas\u0131 yard\u0131mc\u0131 olabilir. Bu destekler t\u0131bbi de\u011ferlendirmeyi ertelememelidir.<\/li>\n<\/ol>\n<h2>Ne zaman sa\u011fl\u0131k uzman\u0131na ba\u015fvurmal\u0131?<\/h2>\n<p>A\u011fr\u0131 yeni ba\u015flad\u0131ysa, \u015fiddetliyse, art\u0131yorsa, tekrarl\u0131yorsa veya nedeni anla\u015f\u0131lm\u0131yorsa \u00e7ocuk doktoru ya da uygun bir sa\u011fl\u0131k kurulu\u015fundan yard\u0131m al\u0131n. Ate\u015f, kusma, belirgin \u015fi\u015flik, yaralanma veya \u00e7ocu\u011fun g\u00fcnl\u00fck i\u015flevlerinde ciddi de\u011fi\u015fiklik varsa bunu \u00f6zellikle belirtin. Otizm tan\u0131s\u0131, \u00e7ocu\u011fun sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimini veya fiziksel bir yak\u0131nman\u0131n de\u011ferlendirilmesini engellememelidir. NICE k\u0131lavuzu, otistik \u00e7ocuklar\u0131n di\u011fer \u00e7ocuklar gibi sa\u011fl\u0131k ve sosyal bak\u0131m hizmetlerine tam eri\u015fimini vurgular: <a href=\"https:\/\/www.nice.org.uk\/guidance\/cg170\/chapter\/recommendations\">NICE, 19 ya\u015f alt\u0131 otistik \u00e7ocuklar i\u00e7in destek ve bak\u0131m \u00f6nerileri.<\/a><\/p>\n<p>Nefes almada g\u00fc\u00e7l\u00fck, bilin\u00e7 kayb\u0131, ciddi yaralanma veya zehirlenme \u015f\u00fcphesi gibi acil bir durum varsa 112\u2019yi aray\u0131n. T\u00fcrkiye\u2019de acil sa\u011fl\u0131k yard\u0131m\u0131 i\u00e7in 112 kullan\u0131l\u0131r. <a href=\"https:\/\/www.112.gov.tr\/kocaeli\/sikca-sorulan-sorular\">112 Acil \u00c7a\u011fr\u0131 Merkezi: s\u0131k\u00e7a sorulan sorular.<\/a><\/p>\n<h2>\u0130la\u00e7 konusunda dikkat<\/h2>\n<p>\u00c7ocu\u011fa ila\u00e7 verme veya doz belirleme konusunda bu yaz\u0131ya dayanmay\u0131n. \u00c7ocu\u011fun ya\u015f\u0131, kilosu, sa\u011fl\u0131k durumu ve kulland\u0131\u011f\u0131 di\u011fer ila\u00e7lar \u00f6nemlidir. Bir ilac\u0131 kullanmadan \u00f6nce doktor veya eczac\u0131ya dan\u0131\u015f\u0131n ve yaln\u0131zca \u00fcr\u00fcn\u00fcn resmi kullan\u0131m talimat\u0131n\u0131 izleyin; ba\u015fka bir ki\u015fiye ait ilac\u0131 vermeyin.<\/p>\n<h2>K\u0131sa hat\u0131rlatma<\/h2>\n<p>Otizmli \u00e7ocuk a\u011fr\u0131y\u0131 farkl\u0131 anlatabilir; davran\u0131\u015f\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklik bir ileti\u015fim i\u015fareti olabilir. \u00c7ocu\u011fun s\u00f6z\u00fcn\u00fc ve kendi ola\u011fan h\u00e2line g\u00f6re de\u011fi\u015fiklikleri birlikte dikkate al\u0131n, \u015f\u00fcpheli veya ge\u00e7meyen a\u011fr\u0131da sa\u011fl\u0131k uzman\u0131na ba\u015fvurun. \u00c7ocu\u011fun ki\u015fisel sa\u011fl\u0131k bilgilerini \u00e7evrim i\u00e7i ortamlarda payla\u015fmay\u0131n.<\/p>\n<h2>Sources<\/h2>\n<ul>\n<li>Johnson, E., van Zijl, K. ve Kuyler, A. (2023). \u201cPain communication in children with autism spectrum disorder: A scoping review.\u201d <em>Paediatric and Neonatal Pain<\/em>, 5(4), 127\u2013141. <a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC10749405\/\">Tam metin<\/a>.<\/li>\n<li>National Institute for Health and Care Excellence (NICE). <em>Autism spectrum disorder in under 19s: support and management<\/em>, \u00f6neriler. <a href=\"https:\/\/www.nice.org.uk\/guidance\/cg170\/chapter\/recommendations\">K\u0131lavuzu a\u00e7\u0131n<\/a>.<\/li>\n<li>112 Acil \u00c7a\u011fr\u0131 Merkezi. <a href=\"https:\/\/www.112.gov.tr\/kocaeli\/sikca-sorulan-sorular\">S\u0131k\u00e7a sorulan sorular<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<p><em>UFCE, \u00e7ocuklar ve aileler i\u00e7in kaynaklara dayal\u0131 genel bilgi sunar; tan\u0131, tedavi veya ki\u015fiye \u00f6zel sa\u011fl\u0131k \u00f6nerisi vermez.<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Otizmli bir \u00e7ocuk a\u011fr\u0131y\u0131 farkl\u0131 ifade edebilir. A\u011fr\u0131y\u0131 fark etme, ileti\u015fim kurma, sa\u011fl\u0131k uzman\u0131na ba\u015fvurma ve acil durumda 112 hakk\u0131nda kaynakl\u0131 genel bilgiler.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pagelayer_contact_templates":[],"_pagelayer_content":"","footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-269","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-otizm-rehberleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/269","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=269"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/269\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":270,"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/269\/revisions\/270"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ufce.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}